آمار
| تعداد نشریات | 13 |
| تعداد شمارهها | 664 |
| تعداد مقالات | 6,944 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,198,181 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,427,737 |
اثر کشت بیخاکورزی بر عملکرد شبدر برسیم در کشت تاخیری در مزارع بذری شمال خوزستان | ||
| مجله پژوهشهای حفاظت آب و خاک | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 بهمن 1404 اصل مقاله (646.48 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jwsc.2026.23403.3795 | ||
| نویسندگان | ||
| احمدعلی شوشی دزفولی* 1؛ سید رضا اشرفی زاده2؛ محمد خرمیان2 | ||
| 1بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران. | ||
| 2استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: شبدر برسیم یکی از گیاهان علوفهای خانواده لگومینوز است که در دهههای اخیر کشت آن مورد توجه کشاورزان قرار گرفته است. سطح زیر کشت شبدر برسیم بهمنظور تولید بذر در شمال استان خوزستان 1000 هکتار است، این منطقه در مقایسه با سایر مناطق کشور عملکرد بذر بیشتری داشته و بهدلیل کیفیت بالای بذرهای تولیدی، از دیرباز، بذر مورد نیاز مناطق مختلف ایران، مخصوصا استانهای شمالی کشور را تأمین کرده است. طبق تحقیقات انجام شده در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول، بهترین تاریخ کاشت توصیه شده شبدر برسیم در خوزستان اواسط ماه مهر میباشد که با توجه به وجود کشت های تابستانه در اکثر مزارع شمال خوزستان و برداشت آنها در آبان و آذرماه، معمولاً کاشت شبدر برسیم در این مناطق با تاخیر انجام می گیرد. علاوه بر این مورد معمولا بارندگیهای زود هنگام پاییزه و عدم امکان تهیه زمین بعد از بارندگی باعث تاخیر بیشتر در کاشت شبدر برسیم میشود. از طرف دیگر در خوزستان متاسفانه سیستم تک کشتی گندم- ذرت و یا گندم – برنج در اکثر زمینهای کشاورزی و عدم کاشت یک گیاه از خانواده بقولات مانند شبدر باعث کاهش مواد آلی خاک، کاهش عملکرد گندم، برنج و ذرت، گسترش علفهای هرز و بیماریها و کاهش بهرهورری آب مصرفی شده است و در نتیجه جهت احیا منابع خاک و آب و داشتن یک کشاورزی پایدار، استفاده از کشاورزی حفاظتی میتواند نقش مهمی در حفاظت از منابع آب و خاک و پایداری تولید داشته باشد. از این رو مطالعه حاضر با هدف بررسی امکان کاشت دیرهنگام شبدر بهصورت بیخاکورزی روی بقایای ذرت علوفهای و دانهای با حفظ بقایا (کشت غالب تابستانه در شمال خوزستان) در شرایط شمال خوزستان جهت قرار گیری شبدر برسیم در تناوب منطقه اجرا شد. مواد و روشها: این پژوهش برای ارزیابی امکان کاشت تاخیری شبدر برسیم در سه آزمایش (با بسترهای مختلف کاشت) به صورت کرتهای خرد شده در قالب بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در اراضی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی صفیآباد دزفول در دو سال زراعی (1399-1398 و 1400-1399) اجرا شد. سه آزمایش شامل کاشت شبدر پس از آیش تابستانه در تاریخ کاشت توصیه شده شبدر برسیم (آزمایش اول)، کاشت شبدر برسیم پس از برداشت ذرت علوفهای تابستانه (آزمایش دوم) و پس از برداشت ذرت دانهای تابستانه با حفظ بقایا (آزمایش سوم) بود. در هر آزمایش عامل اصلی، دو روش خاکورزی مرسوم و بی خاکورزی و عامل فرعی سه تراکم کاشت 20 ، 25 و 30 کیلوگرم در هکتار بذر شبدر برسیم بود. در دوسال آزمایش از مزارع مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی صفی آباد دزفول یک قطعه زمین مناسب انتخاب و دو سوم آن به کاشت ذرت در اول مرداد ماه و یک سوم آن به آیش اختصاص داده شد. جهت کشت شبدر برسیم به روش مرسوم (آزمایش اول)، عملیات تهیه زمین شامل گاوآهن، دیسک و ماله انجام گردیده و سپس با استفاده از دستگاه برزگرهمدان تغییریافته، سه ردیف شبدر برسیم بر روی پشته 75 سانتی متری کاشته شد ولی در آزمایش دوم و سوم بدون عملیات تهیه زمین، شبدر برسیم روی پشتههای 75 سانتی متری به جا مانده از کشت قبلی (ذرت علوفه ای و دانه ای) با ماشین خطیکار بیخاکورز (در تراکم های مورد مطالعه) کاشته شد. تاریخ کاشت در سه آزمایش یاد شده به ترتیب در دهه دوم مهر (تاریخ کاشت مرسوم منطقه)، دهه سوم آبان و دی انجام گرفت. در آزمایش سوم، به علت تاخیر در برداشت ذرت (برداشت ذرت در منطقه نیز به دلیل رطوبت بالای دانه ذرت و بارش احتمالی با تاخیر در ماه آذر تا دی صورت می گیرد) امکان برداشت علوفه شبدر و چین برداری وجود نداشت ولی در آزمایش اول و دوم دو بار چین برداری از شبدر قبل از بذرگیری صورت گرفت. صفات مورد اندازهگیری شامل میزان عملکرد بذر شبدر برسیم، تعداد دانه در گل آذین، تعداد گل آذین در یک متر مربع، وزن هزار دانه و میزان علوفهتر و خشک تولیدی شبدر برسیم بودند. پس از انجام آزمایش و بدست آوردن دادههای مربوط به صفات مورد نظر، تجزیه واریانس با استفاده از نرم افزارSAS (نسخه 2/9) انجام شد و مقایسه میانگین تیمارهای مورد بررسی به روش آزمون چند دامنهای دانکن در سطح احتمال 5 درصد انجام شد. یافتهها: قبل از انجام تجزیه واریانس مرکب در آزمایش اول، برای اطمینان از یکنواختی و همگنی واریانس های خطا در دوسال آزمایش، از آزمون بارتلت استفاده شد. نتایج حاصل از آزمون بارتلت برای کلیه صفات مورد بررسی بیانگر همگن بودن واریانس های خطای آزمایشی بود. نتایج حاصل از سه آزمایش نشان داد که بیخاکورزی در آزمایش اول، باعث کاهش 34 درصدی عملکرد بذرتولیدی شبدر برسیم، در آزمایش دوم بدون تأثیر معنی دار بر عملکرد بذر شبدر برسیم و بر خلاف آزمایش اول در آزمایش سوم بی-خاکورزی باعث افزایش عملکرد بذر شبدر برسیم به میزان 66 درصد نسبت به روش مرسوم شد. نتایج حاصل از تأثیر مقادیر بذر مصرفی بر عملکرد بذر در آزمایش اول نشان داد که بیشترین عملکرد بذر (1139 کیلوگرم در هکتار)، به تیمار مصرف 25 کیلوگرم بذر در هکتار تعلق داشت ولی در آزمایش دوم و سوم مقادیر مختلف بذر مصرفی تأثیرمعنیدار بر عملکرد بذر شبدر برسیم نداشت. نتیجهگیری: بر اساس نتایج این تحقیق، با توجه به وجود کشتهای تابستانه همچون ذرت و برنج در اراضی آبی منطقه شمال خوزستان و برداشت این محصولات در آبان تا دیماه، کاشت مستقیم شبدر برسیم در بقایای این محصولات بدون عملیات خاکورزی میتواند علاوه بر حفظ مواد آلی خاک، سرعت بالای عملیات کاشت، جلوگیری از فرسایش خاک، حفظ رطوبت خاک و کاهش هزینه کاشت، افزایش عملکرد بذر شبدر برسیم را به همراه داشته باشد. لذا با توجه به مزایایی که روش بیخاکورزی دارد جهت توسعه پایدار بخش کشاورزی در منطقه خوزستان بایستی به تغییر سامانه خاک ورزی مرسوم به سامانه های حفاظتی همراه حفظ بقایای گیاهی محصول قبلی اقدام نمود. واژههای کلیدی: مقدار بذر، شبدر برسیم، کشاورزی حفاظتی، عملکرد بذر. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مقدار بذر؛ شبدر برسیم؛ کشاورزی حفاظتی؛ عملکرد بذر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 38 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 37 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب