آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 692 |
| تعداد مقالات | 7,157 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,530,617 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,461,241 |
تعیین الگوی کشت مناسب بر اساس تحلیل‌های مکانی سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)(مطالعه موردی: اراضی بخش هزار جریب شهرستان بهشهر) | ||
| پژوهش‌های تولید گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jopp.2026.24310.3314 | ||
| نویسندگان | ||
| کریم ریاحی1؛ حسین کاظمی* 2؛ افشین سلطانی1؛ فردین صادق زاده3 | ||
| 1گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان | ||
| 2عضو هیات علمی گروه علوم باغبانی،دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان | ||
| 3گروه علوم خاک، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: شناسایی استعداد و توان سرزمین برای کاربری‌های مختلف به منظور حفظ منابع محیطی و تولید پایدار محصولات کشاورزی در راستای توسعه پایدار ضروری به نظر می‌رسد بطوری‌که عدم توجه به پهنه‌بندی اصولی سرزمین می‌تواند زیان‌های اقتصادی– اجتماعی و محیط فراوانی را به بار آورد. پژوهش حاضر به منظور تدوین الگوی کشت مناسب بر پایه نتایج پهنه‌بندی زراعی- بوم شناختی در بخش هزار جریب شهرستان بهشهر (استان مازندران) انجام شد. مواد و روش‌ها: در گام اول نیازهای زراعی- بوم‌شناختی گیاهان زراعی رایج در منطقه شامل گندم، جو، نخود، عدس و برنج با استفاده از منابع و اسناد علمی تعیین و شناسایی شد سپس نقشه‌های موضوعی انواع متغیرهای شامل بارش‌سالانه، دماهای متوسط، بیشینه و کمینه سالانه، مجموع ساعات آفتابی، رطوبت نسبی، منابع آبی، متغیرهای توپوگرافی شامل ارتفاع از سطح دریا، درصد شیب، جهت شیب و ویژگی‌های خاک مانند بافت، پتاسیم، فسفر، نیتروژن، مس، منگنز، آهن، آهک، ماده آلی، هدایت الکتریکی و اسیدیته خاک تهیه شد. جهت تخمین و تعمیم این متغیرها به سطح منطقه مورد مطالعه از روش‌های درون‌یابی زمین آمار و کلاسیک مانند کریجینگ معمولی، توابع پایه شعاعی و وزن‌دهی معکوس فاصله و بر اساس کمترین برآورد آماره‌های خطای برآورد استفاده گردید. در ادامه جهت تعیین وزن معیارها از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. لایه‌های رقومی عوامل محیطی در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی پس از اختصاص وزن فرآیند تحلیل سلسله مراتبی مختص به هر لایه، رویهم گذاری و تلفیق شده‌اند. پهنه‌بندی اراضی در چهار طبقه بسیار مستعد، مستعد، نیمه مستعد و غیر مستعد انجام شد. برای تعیین الگو کشت نقشه‌های تهیه شده استعدادسنجی گیاهان زراعی در اراضی کشاورزی و نقشه تیپ و واحد اراضی به عنوان واحد مدیریتی استفاده شد. پس از تلفیق و روی هم‌گذاری لایه‌های استعداد سنجی تک تک گیاهان در همه واحدهای اراضی، نوع تناسب‌بندی بسیار مستعد، مستعد، نیمه مستعد و غیر مستعد هر گیاه در آن واحد اراضی مشخص و یادداشت شد. پس از این مرحله برای هر واحد اراضی الگوی کشت براساس تناسب بسیار مستعد و مستعد برای گیاهان زراعی مورد نظر پیشنهاد گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که حدود 3/13 درصد از زمین‌های زراعی منطقه دارای پتانسیل بسیار مستعد جهت کشت گندم واقع در بخشهای شمال غربی منطقه و به صورت پراکنده در بخش‌هایی از مرکز می‌باشد. با توجه به شرایط اقلیمی و عناصر خاک مشخص گردید مناطق غربی از شرایط بهتری اعم از بارندگی، رطوبت نسبی و وضعیت عناصر خاک برخوردار است. مناطق بسیار مستعد کشت جو بیشتر در بخشهای شمال غربی منطقه و به صورت پراکنده در بخش‌هایی از مرکز واقع شده و سطحی حدود 1/20 درصد را شامل شد. مناطق بسیار مستعد برای کشت گیاه عدس با 52/12 درصد در قسمت شمالی منطقه واقع و کمترین مساحت را داشتند. مناطقی در شمال‌غرب، مرکز و قسمت‌هایی از جنوب غرب برای کشت عدس نیمه مستعد یا غیرمستعد تعیین شدند. از دلایل اصلی این نتیجه می‌توان به کمبود برخی متغییرهای خاکی مانند ماده آلی و شرایط نامناسب اقلیمی از جمله کمبود بارش و نیز توپوگرافی (شیب بالا) نام برد. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج، الگوی کشت منطقه بدین صورت پیشنهاد می‌گردد: در واحد اراضی 1،2 در درجه اول کشت جو پیشنهاد می-گردد و در اولویت بعدی به گندم و عدس اختصاص یابد. در واحد1،3 ابتدا کشت جو و سپس به کشت گندم اختصاص یابد. سرانجام در واحد 1،4 پیشنهاد می‌گردد این واحد از اراضی به کشت گندم و عدس و در درجه دوم به کشت جو اختصاص یابد. بطور کلی در هر سه واحد اراضی بخشهای که به منابع آبی دسترسی دارند و تسطیح شده‌اند، کشت برنج بصورت محدود نیز توصیه می‌گردد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| الگوی کشت؛ استعدادسنجی؛ سامانه اطلاعات جغرافیایی؛ فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 111 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب