آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شماره‌ها | 692 |
| تعداد مقالات | 7,157 |
| تعداد مشاهده مقاله | 11,529,820 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,460,749 |
برآورد تنوع ژنتیکی اینبردلاین‌های پیشرفته کدو آجیلی بر اساس صفات عملکردی | ||
| پژوهش‌های تولید گیاهی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jopp.2026.24766.3347 | ||
| نویسندگان | ||
| شهربانو وکیلی بسطام* 1؛ زهرا رودباری2 | ||
| 1استادیار پژوهش، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،گرگان | ||
| 2استادیار پژوهش، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی و منابع طبیعی جیرفت، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، | ||
| چکیده | ||
| چکیده سابقه و هدف: کدو آجیلی یکی از گونه‌های مهم زراعی خانواده کدوئیان است که در مناطق مختلف کشور کشت می‌شود. تا چند سال اخیر ارقام اصلاح‌شده کدوآجیلی در کشور وجود نداشت و در حال حاضر نیز عمده‌ی کشت کدو آجیلی در کشور شامل توده‌های بومی و در بسیاری موارد مخلوط ژنوتیپ‌های مختلف است. به منظور تولید ارقام اصلاح‌شده و همچنین حفظ ذخایر ژنتیکی بومی، تولید اینبردلاین‌های پیشرفته انجام شد. در این پژوهش تنوع ژنتیکی اینبردلاین‌های پیشرفته کدو آجیلی مورد ارزیابی قرار گرفت تا ژنوتیپ‌های مناسب از لحاظ خصوصیات مختلف اصلاحی شناسایی و برای برنامه‌های به‌نژادی آتی انتخاب شوند. مواد و روش‌ها: با القای خودگشنی و اعمال انتخاب در بین نسل‌های در حال تفکیک هفت توده بومی کدوآجیلی، تعداد 83 اینبردلاین S6 تولید شد از بین آنها در مجموع تعداد 22 اینبردلاین S6 و توده‌های والدی آنها جهت ارزیابی در این پژوهش وارد شدند. آزمایش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 3 تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان اجرا شد. صفات مورد بررسی شامل تعداد میوه در بوته، وزن میوه، طول و عرض میوه، عملکرد دانه‌ی خشک در مترمربع، نسبت تولید دانه به کل عملکرد میوه، طول و عرض دانه، درصد بذور پوک و وزن هزار دانه بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها، تجزیه واریانس، تجزیه به مؤلفه‌های اصلی و تجزیه خوشه‌ای میانگین استاندارد شده صفات به روش وارد با نرم‌افزار آماری R 4.4.2 و محاسبه پارامترهای ژنتیکی با استفاده از فرمول‌های مربوطه انجام شد. یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس صفات اندازه‌گیری‌شده در اینبردلاین‌های مختلف کدوآجیلی و توده‌های والدی تفاوت معنی‌داری در کلیه‌ی صفات مورد بررسی در سطح احتمال 1% نشان داد. بالاترین ضریب تغییرات ژنتیکی و فنوتیپی در صفت عملکرد دانه مشاهده شد و تمامی صفات دارای توارث‌پذیری بالا بودند. بر اساس تجزیه به مؤلفه‌های اصلی، سه مؤلفه اول در مجموع بیش از 74درصد تنوع موجود بین ژنوتیپ‌ها را توجیه کردند. هرگونه افزایش در مؤلفه اول می‌تواند موجب افزایش اندازه میوه و عرض دانه شود. مؤلفه دوم را می‌توان مؤلفه مؤثر بر عملکرد درنظر گرفت. قطر میوه، طول دانه و درصد بذور پوک در مؤلفه سوم بیشترین تأثیر را داشتند. بر اساس تجزیه خوشه‌ای تعداد 29 ژنوتیپ شامل 22 لاین S6 و 7 توده والدی به 4 گروه معنی‌دار تقسیم شدند. ژنوتیپ‌های گروه اول دارای بیشترین وزن و طول میوه، بالاترین وزن هزاردانه و بیشترین اندازه قطر دانه بودند. ژنوتیپ‌های گروه دوم دارای بالاترین عملکرد دانه بودند. ژنوتیپ‌های گروه سوم قطر میوه و طول دانه بزرگتر داشتند. ژنوتیپ‌های گروه چهارم در مورد اکثر صفات ضعیف‌تر از سایر گروه‌ها بودند. نتیجه‌گیری: اینبردلاین‌های حاصله از توده‌های بومی دارای تنوع ژنتیکی و همچنین وراثت‌پذیری بالای صفات بودند لذا می‌توان در برنامه‌های اصلاحی آتی جهت تولید ژنوتیپ‌های هیبرید با خصوصیات دلخواه از آنها استفاده نمود. گروه‌بندی با تجزیه‌ی خوشه-ای، اینبردلاین‌های گروه 2 (دارای بالاترین عملکرد) شامل لاین‌های شماره 34، 51 و 222 را در یک گروه قرار داد که می‌توانند در تولید ارقام پرعملکرد مورد استفاده قرار گیرند. لاین شماره 249 در گروه اول (دارای بالاترین وزن هزاردانه و قطر دانه) جهت تولید ارقام دارای دانه‌های پهن و وزن هزاردانه بالا قابل استفاده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پارامتر ژنتیکی؛ مؤلفه اصلی؛ تجزیه خوشه‌ای | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 80 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب