آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 682 |
| تعداد مقالات | 7,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,969,449 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 10,022,129 |
برنامه احیا و توسعه جنگل در استان کردستان؛ چالشها و برنامههای علمی-عملی مرتبط | ||
| پژوهشهای علوم و فناوری چوب و جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 16 تیر 1405 اصل مقاله (1.58 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jwfst.2026.24460.2144 | ||
| نویسندگان | ||
| مازیار حیدری* 1؛ شیدا خسروی2؛ سامان ملکی3 | ||
| 1دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و | ||
| 2پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج | ||
| 3کارشناس تحقیقات، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: جنگلهای زاگرس همواره جایگاهی ویژه در زندگی و معیشت جوامع محلی داشته و مواهب این جنگلها سبب وابستگی فراوان جنگلنشینان به منابع جنگلی گردیده است. بهرهبرداریهای غیراصولی در بیشتر مناطق سطح تاج پوشش جنگل و پارامترهای کمی و کیفی درختان را کاهش داده و اهمیت برنامه احیاء و توسعه جنگل را در ناحیه رویشی زاگرس دوچندان نموده است. هدف از این پژوهش ارزیابی برنامه احیا و توسعه جنگل در استان کردستان؛ شناسایی مهمترین چالشها و تدوین برنامههای علمی-عملی برای این برنامه است. مواد و روشها: برای تشریح وضعیت کنونی (States) برنامه احیا و توسعه جنگل، آمار و عملکرد ده ساله استان کردستان در برنامه احیا و توسعه جنگل بررسی و ارزیابی شد، سپس عوامل فشار، نیروهای محرکه، عارضه و پاسخهای مدیریتی ارزیابی شدند. کاهش سطح جنگلها ومراتع استان در یک دوره ده ساله، آمار عملکرد اداره کل منابع طبیعی وآبخیزداری استان کردستان در یک دوره ده سال (1399-1389) ارزیابی شدند. با پایش میدانی جنگلکارهای اجرا شده در سال بعد (سال دوم بعد کاشت) و سال پنجم بعد از کاشت، وضعیت استقرار جنگلکاریها وبذر کاریهای اجرا شده در چالههای با ابعاد مختلف (از 30 سانتیمتر تا یک متر مربع) بررسی شد. سپس با اطلاعات کسب شده یک چارچوب دپسیر برای برنامه احیا و توسعه جنگل در استان کردستان تدوین شد و در ادامه چارچوب دپسیر اختیار 25 نفر از کارشناس خبره حوزه جنگلداری و افراد باتجربه و دهیاران از جوامع محلی قرار داده شد. یافتهها: نتایج نشان داد که پس از پنج سال کاشت نهال در سامانههای سطوح آبگیر و چالههای عمیق (با ابعاد 100 سانتیمتر) دارای استقرار بیشتر از 40 درصد بودند و استفاده از چالههای کاشت با ابعاد 70×70×70 سانتیمتر و 100×100×100 سانتیمتر و استفاده از سامانههای سطوح آبگیر سبب افزایش استقرار نهالها شد. دیگر یافتهها نشان داد که در یک دوره دهساله سطح جنگلها و مراتع استان به میزان 2/32 و6/15 درصد کاهشیافته است. وضعیت کنونی بومسازگان در برنامه احیا و توسعه نشان داد که در یک دوره دهساله بیشترین سطح جنگلکاریهای کل (تمامی موارد) در سالهای 1395 و 1398 (به ترتیب با 2925 و 2555 هکتار) صورت گرفته است و جنگلکاریهای با توسعه جنگل با نهال و غنیسازی جنگل با بذر به ترتیب 28 و 21 درصد از کل جنگلکاریهای اجرا شده را پوشش دادند. تحلیل دپسیر نشان داد که مهمترین عوامل پیشران و مؤثر در شکلگیری وضعیت موجود به ترتیب 1- پایین بودن سطح درآمد (فقر)، 2- افزایش ارزش ملک و عرصههای کشاورزی در چند سال اخیر، 3- نشان دادن مالکیت بر جنگل و مرتع، 4- نگرانی از آینده و حرص و طمع و 5- پایین بودن آگاهی جوامع محلی از اهمیت محیطزیست و جنگل بودند. در پاسخ به وضع موجود، در استان کردستان سالانه 700 هکتار زارعت چوب، 1200 هکتار جنگلکاری، اختصاص 25 درصد از اعتبارات آبخیزداری به فعالیتهای بیولوژیکی و سهم بیش از 60 درصدی زراعت چوب در پویش یک میلیارد در استان کردستان را در قالب پاسخهای مدیریتی اجرا نموده است. نتیجهگیری: بر اساس یافتههای پژوهش، تقویت یگان حفاظت منابع طبیعی (در راستای حفاظت از منابع طبیعی و کاهش تخریب این منابع)، احیا و توسعه جنگلی اصولی و با استفاده از سامانههای سطوح آبگیر (کاشت نهال در چالههای عمیق (با ابعاد یک مترمربع) و کاشت بذر گونههای پیشران در پشته چاله) و تدوین برنامه نگهداری از جنگلکاریهای انجام شده در یکدوره 2 تا 5 ساله بعد از کاشت (برنامه پایش و آبیاری در تابستان) برای استان کردستان و دیگر استانهای زاگرس شمالی پیشنهاد میشوند. از طرفی عمده پاسخهای مدیریتی به وضعیت موجود بوده و برای اثربخشی بیشتر اقدامات و برنامههای اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان، توصیه که به حذف یا مدیریت نیروهای پیشران توجه بیشتر شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پاسخ مدیریتی؛ تخریب جنگل؛ احیا و توسعه جنگل؛ زراعت چوب؛ کاهش سطح جنگل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 49 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 40 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب