آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 677 |
| تعداد مقالات | 7,040 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,586,747 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,688,023 |
ارزیابی رویش شعاعی بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) و تعیین سالهای نمادین آن | ||
| پژوهشهای علوم و فناوری چوب و جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 فروردین 1405 اصل مقاله (2.01 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jwfst.2026.24567.2150 | ||
| نویسندگان | ||
| فیروزه حاتمی* 1؛ یعقوب ایرانمنش2؛ کامبیز پورطهماسی3؛ مهدی پورهاشمی4؛ عرفان معتمدی5 | ||
| 1پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج | ||
| 3استاد، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 4استاد پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 5دانشجوی دکتری، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: رویش شعاعی درختان که در قالب حلقههای سالانه ثبت میشود، شاخص کلیدی برای ارزیابی پویایی جنگلها و واکنش آنها به شرایط محیطی و مدیریتی است. بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.)، به عنوان گونه شاخص جنگلهای زاگرس، تحت تأثیر فشارهای انسانی و تنشهای اقلیمی با تغییرات قابل توجه رشد مواجه است و متأسفانه اطلاعات جامعی از میانگین رویش شعاعی آن در سطوح مختلف رویشگاهی و منطقهای وجود ندارد. این پژوهش بهمنظور برآورد میانگین رویش شعاعی و بررسی الگوی رشد این گونه در رویشگاههای مختلف استان چهارمحال و بختیاری انجام شد تا به شناسایی بهتر الگوی رشد، سالهای نمادین این گونه در زاگرس و تکمیل دادههای پیشین کمک کند. مواد و روشها: نمونهبرداری از درختان با سن بیش از میانسال (حدود 50 سال) در چهار رویشگاه منتخب تنگ زندان و آبزالو بهعنوان رویشگاه الگو و پارک جنگلی و قلعهمدرسه بهعنوان رویشگاه دخالتشده انجام شد تا نماینده شرایط طبیعی جنگلهای این منطقه باشند. از هر درخت، دو نمونه مغزی با مته سالسنج استخراج شد و نمونهها پس از آمادهسازی با درجات مختلف سمباده برای تفکیک حلقههای رویشی، توسط میز Lintab6 اندازهگیری شدند و سری زمانی رویش آنها بهدست آمد. صحت تطابق سریهای زمانی که بیانگر منحنیهای رویش درختان بود، توسط نرمافزار TSAP و برنامه COFECHA ارزیابی شد تا میانگین رویش درختان، رویشگاه و درنهایت کل منطقه مورد مطالعه بهدست آید. با توجه به تمرکز بیشتر نوسانات رشد در دو سده اخیر، در این پژوهش سالهای نمادین مثبت و منفی توسط روش کروپر (Cropper) برای هر رویشگاه و درنهایت کل منطقه محاسبه شد. یافتهها: نتایج نشان داد الگوی رشد درختان در تمام رویشگاهها مشابه بوده و طول دوره رویشی آنها بین 167 تا 313 سال متغیر است. درختان رویشگاههای تنگ زندان و پارک جنگلی با متوسط میانگین رویش 75/0 و 5/1 میلیمتر بهترتیب کمترین و بیشترین مقدار رویش را نشان دادند. از نظر سن، رویشگاههای قلعهمدرسه و آبزالو دارای مسنترین و جوانترین درختان بودند. بررسی منحنی رویش کلیه درختان نشان داد که پهنای حداقل و حداکثر منحنی میانگین رویش سالانه 31/0 و 2/2 میلیمتر است. با توجه به تعداد بیشتر نمونهها پس از سال 1880 میلادی، تحلیل منحنی رویش رویشگاههای مورد مطالعه در دو سده اخیر نشان داد که بیشینه و کمینه میانگین رشد درختان بهترتیب در سالهای 1992 و 2018 میلادی به مقادیر 85/1 و 48/0 میلیمتر رسیده است. علاوهبراین، تحلیل سالهای نمادین در کلیه رویشگاهها با روش کروپر نشان داد که سالهای نمادین منفی غالب بوده و سالهای مشترک منطقهای که در بیش از سه رویشگاه همزمان مشاهده میشد، شامل ۹ سال مثبت (1924، 1943، 1946، 1957، 1992، 2013، 2016، 2019، 2020) و ۷ سال منفی (1901، 1937، 1960، 1964، 1984، 2009، 2018) بودند. نتیجهگیری: هدف پژوهش، برآورد میانگین رویش شعاعی بلوط ایرانی، گونه کلیدی جنگلهای زاگرس بود که برای درختان با میانگین سنی ۱۷۰ سال یک میلیمتر بهدست آمد. منحنیهای رویش نشان داد که پویایی رشد در تمام رویشگاهها از الگوی منطقهای تبعیت میکند، اما تفاوتهای محلی در سن و شرایط محیطی موجب تغییر پهنای حلقهها شده و تودههای جوانتر رشد سریعتر و تودههای مسنتر پایداری بلندمدت اکوسیستم را نشان میدهند. منحنی رویش ۳۱۳ساله بلوط ایرانی در چهارمحال و بختیاری نشان داد که الگوی رشد شامل افزایش سریع در جوانی، اوج در بلوغ و کاهش تدریجی در سنین بالاتر است که در زاگرس با وجود درختان شاخهزاد کمتر این روند دیده میشود. بررسی سالهای نمادین طی دو سده اخیر که دارای بیشترین تعداد نمونههای رویشی بودند، نشان داد که نوسانات رشد همزمان و منطقهای بوده و غلبه سالهای منفی بر مثبت حاکی از حساسیت گونه به خشکسالی و گرمایشهای شدیدی است که میتواند پایداری بلندمدت جنگلهای زاگرس را تهدید کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| چهارمحال و بختیاری؛ روش کروپر؛ رویش سالانه؛ سالهای نمادین؛ مته سالسنج | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب