آمار
| تعداد نشریات | 14 |
| تعداد شمارهها | 677 |
| تعداد مقالات | 7,040 |
| تعداد مشاهده مقاله | 10,586,745 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 9,688,020 |
اثر گرادیان ارتفاعی و شدت تردد بر بازیابی شاخصهای بیوشیمیایی و میکروبی خاک در مسیرهای چوبکشی هفتساله | ||
| پژوهشهای علوم و فناوری چوب و جنگل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 فروردین 1405 اصل مقاله (1.82 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/jwfst.2026.24734.2165 | ||
| نویسندگان | ||
| توحید قاسمی1؛ مقداد جورغلامی* 2 | ||
| 1گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 2دانشگاه تهران- دانشکده منابع طبیعی- گروه جنگلداری- کرج | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: جنگلهای راش هیرکانی بهعنوان اکوسیستمهای کوهستانی حساس، در برابر اختلالات ناشی از عملیات بهرهبرداری آسیبپذیر هستند. تردد ماشینآلات چوبکشی باعث فشردگی خاک و تغییر در ویژگیهای بیوشیمیایی و میکروبی آن میشود که میتواند برای دههها پایدار بماند. ارتفاع از سطح دریا با تأثیر بر شرایط اقلیمی، پوشش گیاهی و فرآیندهای خاکسازی، نقش مهمی در تعدیل این اثرات و تعیین مسیر و سرعت بازیابی خاک ایفا میکند. با وجود اهمیت این موضوع، اطّلاعات کمی درباره اثر متقابل گرادیان ارتفاعی و شدت تردد بر بازیابی شاخصهای میکروبی و چرخه عناصر غذایی در خاک مسیرهای چوبکشی وجود دارد. این پژوهش با هدف بررسی اثر گرادیان ارتفاعی (۷۰۰ تا ۱۵۰۰ متر) و شدت تردد ماشینآلات (کم، متوسط و زیاد) بر بازیابی ویژگیهای بیوشیمیایی و میکروبی خاک در مسیرهای چوبکشی هفتساله در تودههای راش خالص جنگلهای هیرکانی انجام شد. مواد و روشها: نمونهبرداری هفت سال پس از عملیات بهرهبرداری، در مسیرهای چوبکشی و مناطق دستنخورده مجاور در پنج گرادیان ارتفاعی (۷۰۰، ۹۰۰، ۱۱۰۰، ۱۳۰۰ و ۱۵۰۰ متر) در جنگلهای خیرود و کجور انجام شد. در هر مسیر، سه سطح شدت تردد (کم، متوسط و زیاد) بر اساس فاصله از دپو تفکیک گردید. نمونههای خاک از عمق ۱۰-۰ سانتیمتری برداشت شدند. زیستتوده میکروبی کربن، نیتروژن و فسفر به روش تدخین-استخراج، غلظت آمونیوم و نیترات با روشهای رنگسنجی و نرخ خالص معدنیشدن نیتروژن طی انکوباسیون تعیین گردید. تجزیه وتحلیل دادهها با آزمونهای کولموگروف-اسمیرنوف، لوین، تجزیه واریانس دوطرفه و توکی انجام شد. یافتهها: اثر متقابل گرادیان ارتفاعی و شدت تردد بر تمام شاخصهای مورد بررسی معنیدار بود (۰۱/۰p > ). در مناطق شاهد، زیستتوده میکروبی کربن با افزایش ارتفاع از ۷۰۰ به ۱۵۰۰ متر، افزایش چشمگیر ۲۴۶ درصدی نشان داد، در حالی که زیستتوده میکروبی نیتروژن (۶۸ درصد)، زیستتوده میکروبی فسفر (۵۷ درصد)، آمونیوم (۶۰ درصد)، نیترات (۳/۷۶ درصد) و معدنیشدن نیتروژن (۶۵ درصد) کاهش یافتند. در ارتفاعات پایین (۷۰۰-۹۰۰ متر)، زیستتوده میکروبی کربن و نیتروژن بازیابی کامل نشان دادند، اما غلظت آمونیوم در تردد متوسط و زیاد با کاهش ۵/۶ تا ۷ درصدی نسبت به شاهد، همچنان پایدار ماند. در ارتفاع ۹۰۰ متر، نیترات در تمام سطوح تردد (کم، متوسط و زیاد) به ترتیب با کاهش ۳/۷، ۱/۱۱ و ۷/۷ درصدی، اختلال پایدار در فرآیند نیتریفیکاسیون را نشان داد. در ارتفاعات میانی (۱۱۰۰ و ۱۳۰۰ متر)، تردد زیاد باعث کاهش پایدار نیترات (۹-۱۹ درصد)، معدنیشدن نیتروژن (۵/۱۱-۵/۱۴ درصد) و زیستتوده میکروبی فسفر (۲۱-۲۶ درصد) شد. در ارتفاع ۱۵۰۰ متر، تردد زیاد منجر به کاهش ۲۵ درصدی زیستتوده میکروبی فسفر و افزایش معنیدار نسبتهای C/N و C/P زیستتوده میکروبی گردید که نشانه اختلال عمیق در چرخه فسفر و تشدید محدودیت این عنصر است. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد اثر متقابل تردد و ارتفاع با زیستتوده میکروبی کربن (۸۸/۰-)، نیترات (۹۳/۰-) و نسبت C/N زیستتوده میکروبی (۹۵/۰) بهترتیب همبستگی منفی و مثبت بسیار قوی دارد. نتیجهگیری: هفت سال پس از عملیات چوبکشی، هیچیک از طبقات ارتفاعی و سطوح تردد به وضعیت اولیه بازنگشتهاند. ارتفاعات میانی (۹۰۰-۱۳۰۰ متر) بهویژه در برابر تردد شدید آسیبپذیرترین مناطق هستند و اختلال پایدار در چرخه نیتروژن و فسفر در این ارتفاعات، حاصلخیزی بلندمدت خاک را تهدید میکند. مدیریت عملیات چوبکشی باید با رویکردی مبتنی بر حساسیت ارتفاعی و با محدودیت شدید تردد بهویژه در ارتفاعات میانی و بالا انجام شود تا از تخریب برگشتناپذیر این اکوسیستمهای ارزشمند جلوگیری گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| راش؛ بازیابی؛ زیتودة میکروبی؛ آمونیوم؛ نیترات | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب