دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

 آمار

تعداد نشریات14
تعداد شماره‌ها682
تعداد مقالات7,080
تعداد مشاهده مقاله10,865,901
تعداد دریافت فایل اصل مقاله9,913,457
طاهری, مرضیه, یدوی, علیرضا, موحدی دهنوی, محسن, یلوجی, حمیدرضا, اله دادی, حمید. (1405). اثر کشت مخلوط لوبیا چیتی و گندم سیاه بر جذب عناصر غذایی، شاخص‌های سودمندی و مهار علف‌های هرز در شرایط کاربرد مایکوریزا. , 19(1), 155-179. doi: 10.22069/ejcp.2026.24204.2721
مرضیه طاهری; علیرضا یدوی; محسن موحدی دهنوی; حمیدرضا یلوجی; حمید اله دادی. "اثر کشت مخلوط لوبیا چیتی و گندم سیاه بر جذب عناصر غذایی، شاخص‌های سودمندی و مهار علف‌های هرز در شرایط کاربرد مایکوریزا". , 19, 1, 1405, 155-179. doi: 10.22069/ejcp.2026.24204.2721
طاهری, مرضیه, یدوی, علیرضا, موحدی دهنوی, محسن, یلوجی, حمیدرضا, اله دادی, حمید. (1405). 'اثر کشت مخلوط لوبیا چیتی و گندم سیاه بر جذب عناصر غذایی، شاخص‌های سودمندی و مهار علف‌های هرز در شرایط کاربرد مایکوریزا', , 19(1), pp. 155-179. doi: 10.22069/ejcp.2026.24204.2721
طاهری, مرضیه, یدوی, علیرضا, موحدی دهنوی, محسن, یلوجی, حمیدرضا, اله دادی, حمید. اثر کشت مخلوط لوبیا چیتی و گندم سیاه بر جذب عناصر غذایی، شاخص‌های سودمندی و مهار علف‌های هرز در شرایط کاربرد مایکوریزا. , 1405; 19(1): 155-179. doi: 10.22069/ejcp.2026.24204.2721

اثر کشت مخلوط لوبیا چیتی و گندم سیاه بر جذب عناصر غذایی، شاخص‌های سودمندی و مهار علف‌های هرز در شرایط کاربرد مایکوریزا

مجله تولید گیاهان زراعی
مقاله 8، دوره 19، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 155-179    اصل مقاله (1.57 M)
نوع مقاله: مقاله کامل علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/ejcp.2026.24204.2721
نویسندگان
مرضیه طاهری1؛ علیرضا یدوی* 2؛ محسن موحدی دهنوی2؛ حمیدرضا یلوجی2؛ حمید اله دادی3
1دانشجوی کارشناسی ارشد آگروتکنولوژی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاوری دانشگاه یلسوج دانشگاه یاسوج
2استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج
3دانش‌آموخته ارشد اگروتکنولوژی- فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج
چکیده
چکیده
سابقه و هدف: امروزه کشاورزی با چالش‌هایی مانند کاهش حاصلخیزی خاک و محدودیت منابع آب مواجه است، بنابراین بهره‌گیری از الگوهای کشت پایدار ضروری به نظر می‌رسد. کشت مخلوط با افزایش تنوع زیستی موجب بهره‌وری مطلوب از منابع و کاهش فشار علف‌های هرز می‌شود. کشت مخلوط لوبیا چیتی (با توان تثبیت نیتروژن) و گندم سیاه (با رشد سریع و قدرت رقابتی بالا) می‌تواند عملکرد، کیفیت و پایداری زراعی را ارتقا دهد. همچنین، قارچ‌ مایکوریزا به‌عنوان کود زیستی، باعث بهبود جذب عناصر غذایی و افزایش تحمل گیاه می‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تأثیر کشت مخلوط لوبیا چیتی–گندم سیاه و تلقیح مایکوریزا بر عملکرد، تغذیه گیاه و کنترل زیستی علف‌های هرز انجام شد.

مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال 1402 اجرا شد. عامل‌ اول آزمایش الگوهای کشت (کشت خالص لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris L.) بدون کنترل علف‌های هرز، کشت خالص لوبیا چیتی با کنترل علف‌های هرز، کشت خالص گندم سیاه (Fagopyrum esculentum Moench.) بدون کنترل علفهای هرز، کشت مخلوط لوبیا چیتی با 30، 60 و 90 درصد تراکم گندم سیاه بدون کنترل علف‌های هرز) و عامل دوم شامل کاربرد و عدم کاربرد کود زیستی مایکوریزا بود. در ادامه میزان جذب عناصر غذایی، عملکرد هر دو گیاه، زیست‌توده علف‌های هرز، نسبت برابری زمین و کاهش یا افزایش عملکرد واقعی ارزیابی شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیشترین مقدار عناصر غذایی و بالاترین عملکرد لوبیا چیتی از کشت خالص این گیاه همراه با کنترل علف‌های هرز به دست آمد. در میان تیمارهای مخلوط، ترکیب لوبیا چیتی با 60 درصد تراکم گندم سیاه بدون کنترل علف‌های هرز عملکرد بالاتری نسبت به سایر تیمارهای مخلوط داشت. در مورد گندم سیاه، کشت خالص بدون کنترل علف‌های هرز بیشترین عملکرد را ایجاد کرد و پس از آن کشت مخلوط لوبیا چیتی با 90 درصد تراکم گندم سیاه در رتبه بعدی قرار گرفت. افزایش تراکم گندم سیاه در کشت مخلوط منجر به کاهش چشمگیر زیست‌توده علف‌های هرز گردید که این امر بیانگر توان رقابتی بالای گندم سیاه در کنترل علف‌های هرز است. کاربرد قارچ مایکوریزا نیز تأثیر مثبت بر افزایش جذب عناصر غذایی، بهبود عملکرد لوبیا چیتی و گندم سیاه و کاهش زیست‌توده علف‌های هرز داشت. شاخص نسبت برابری زمین در تمامی الگوهای کشت مخلوط مورد ارزیابی در این آزمایش بیش از یک بود که نشان‌دهنده برتری کشت مخلوط نسبت به کشت خالص از نظر کارایی استفاده از منابع و پایداری تولید است.

نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که کشت مخلوط افزایشی لوبیا چیتی با تراکم 60 درصد گندم سیاه همراه با کاربرد قارچ مایکوریزا می‌تواند رویکردی مؤثر برای کاهش زیست‌توده علف‌های هرز، افزایش جذب عناصر غذایی، بهبود عملکرد و ارتقای شاخص‌های سودمندی باشد. این ترکیب زراعی نه‌تنها به افزایش پایداری تولید لوبیا چیتی کمک می‌کند، بلکه به‌عنوان راهکاری زیست‌سازگار و پایدار برای مدیریت علف‌های هرز و بهره‌برداری بهینه از منابع در کشاورزی پایدار پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
زیست توده‌ی علف‌های هرز؛ شاخص برداشت؛ شاخص سودمندی؛ کشت مخلوط افزایشی؛ کود زیستی
مراجع
  1. Kumar, R., Singh, J., & Uppal, S. K. (2017). Management of weeds in sugarcane - wheat intercropping system in subtropical India. Indian Journal of Weed Science, 49(2), 139-146.
  2. Yuan-Quan, C., Peng, S., Chen, L., & Xue-peng, S. (2012). Xanthium suppression under maize-sunflower intercropping system. Journal of Integrative Agriculture, 11(6), 1026-1037.
  3. Hosseinzadeh, M., Hoseini, S. M. B., & Alizadeh, H. (2021). Study of sesame (Sesamum indicum) and cowpea (Vigna unguiculata L.) intercropping under weed control and non-control conditions. Iranian Journal of Field Crop Science, 52(3), 147-162. [In Persian]
  4. Alizadeh, K., Rezaei-Chiyaneh, E., Amirnia, R., & Barin, M. (2019). The effect of combined application of PGPR and mycorrhizal fungi in intercropping of linseed (Linum usitatissimum) and faba bean (Vicia faba L.) on growth characteristics and seed yield. Iranian Journal of Field Crops Research, 17(1), 123-140. [In Persian]
  5. Weisany, W., Zehtab-Salmasi, S., Raei, Y., Sohrabi, Y., & Ghassemi-Golezani, K. (2016). Can arbuscular mycorrhizal fungi improve competitive ability of dill+common bean intercrops against weeds? European Journal of Agronomy, 75, 60-71.
  6. Khosravi, M., Tavassoli, A., Piri, I., & Babaeian, M. (2021). Effect of weeds management on yield and nutrient content of sesame (Sesamum indicum) and bean (Phaseolus vulgaris L.) in intercropping. Journal of Agricultural Science and Sustainable Production, 31(4), 1-16. [In Persian]
  7. Khoshnam, Z., Amiri Nejad, M., Aein, A., & Parsa Motlagh, B. (2020). The evaluation of intercropping system of indigo (Indigofera tinctoria) and Roselle (Hibiscus sabdariffa L.) on yield, weed biodiversity and changes of weeds community. Isfahan University of Technology-Journal of Crop Production and Processing, 10(2), 109-121. [In Persian]
  8. Abadian, H., Yarnia, M., Pirdashti, H., Abasi, R., & Farahvash, F. (2015). The effect of planting pattern and nitrogen fertilizer on yield of basil (Ocimum basiilicum) and cowpea (Vigna unguiculata L.) intercropping under weed competition. Crop Production, 3(3), 1-18. [In Persian]
  9. Gholinejad, A., Yadavi, A., Movahhedi Dehnavi, M., & Farajee, H. (2018). The effect of additive intercropping on yield and yield components of sweet corn (Zea mays var. Saccharata) and mungbean (Vigna radiate L.) and weed biomass. Journal of Agroecology, 10(1), 120-134. [In Persian]
  10. Khodayar Yeganeh, N., Pirzad, A., Jalilian, J., & Jafarzadeh, N. (2018). Effect of arbuscular mycorrhiza fungus (Funneliformis mosseae) and weeds interference on yield and yield components of chickpea (Cicer arietinum) under dryland conditions in Urmia. Iranian Dryland Agronomy Journal, 7(1): 47-62. [In Persian]
  11. Salahi, T., Yadavi, A., Salehi, A., Balouchi, H., & Hmidian, M. (2023). Comparison of two mycorrhizal species in improving the absorption of nutrients and beneficial indicators of linseed (Linum usitatissimum) and fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) intercropping. Journal of Plant Eciphysiology, 14(3), 87-100.
  12. Mirzaei Heidari, M. (2021). Investigation the effect of mycorrhizal fungus and supplementary irrigation on growth, yield and yield components of Chickpea (Cicer arietinum) in two seasons of autumn and spring cultivation in climatic conditions of Ilam Province. Crop Physiology Journal, 13(50), 23-45.
  13. Devi, M., Dhanalakshmi, S., Govindarajan, G. T., Tanisha, B. A., Sonalika, T., Ruth, J. E., & Ramasamy, M. N. (2020). A review on Phaseolus vulgarisPharmacognosy Journal, 12(5), 34-45.
  14. Koyama, M., Nakamura, C., & Nakamura, K. (2013). Changes in phenols contents from buckwheat sprouts during growth stage. Journal of Food Science and Technology, 50(1): 86-93.
  15. Emami, A. (1996). Plant Analysis methods. Publication of Research Organization, Agricultural Extension Training, No. 982. Publications of Soil and Water Research Institute. 1: 126 p.
  16. Patterson, B., Macrae, E., & Ferguson, I. (1984). Estimation of hydrogen peroxide in plant extracts using titanium (IV). Annual Biochemical, 139, 487-492.
  17. Mead, R., & Willey, R. W. (1980). The concept of a land equivalent ratio and advantages in yields from intercropping. Experimental Agriculture, 16, 217-228.
  18. Banik, P., Midya, A., Sarkar, B. K., & Ghose, S. S. (2006). Wheat and chickpea intercropping systems in an additive series experiment: advantages and weed smothering. European Journal of Agronomy, 24(4), 325-332.
  19. Faramarzi, F., Taghizadeh, M. S., Behpoori, A., & Afzali Harsini, S. (2019). Effect of cereals intercropping systems and application of nitrogen fertilizer on nitrogen and micronutrients content of weeds shoot and grain yield. Journal of Agroecology, 11(1), 171-184.
  20. Rad, S. V., Valadabadi, S. A. R., Pouryousef, M., Saifzadeh, S., Zakrin, H. R., & Mastinu, A. (2020). Quantitative and qualitative evaluation of Sorghum bicolor under intercropping with legumes and different weed control methods. Horticulturae, 6(4), 78.
  21. Shahgholi, H., Ansori, A., Talaei, H. G., & Asgharipour, M. R. (2016). Effect of Mycorrhizal Fungi and Trifluralin Herbicide on Emergence, Growth and Root Colonization of Clover (Trifolium repens). Iranian Plant Protection Research, 2(35), 199-208. [In Persian]
  22. Hamzei, J., Seyedi, M., Ahmadvand, G., & Abutalebian, M. A. (2012). The Effect of Additive Intercropping on Weed Suppression, Yield and Yield Component of Chickpea and Barley. Journal of Crop Production and Processing, 2(3), 43-56. [In Persian]
  23. Samsami, N., Nakhzari Moghaddam, A., Rahemi Karizaki, A., & Gholinezhad, E. (2019). Effect of mycorrhizal fungi and rhizobium bacterial on qualitative and quantitative traits of soybean in response to drought stress. Journal of Crops Improvement, 21(1), 13-26.
  24. Haghaninia, M., Javanmard, A., & Mollaaliabasiyan, S. (2021). Investigation of forage yield and nutrients uptake in intercropping of barley (Hordeum vulgare) and grasspea (Lathyrus sativus L.) affected by symbiosis with glomus intraradices fungus. Journal of Agroecology, 12(4), 663-683. [In Persian]
  25. Wahbi, S., Maghraoui, T., Hafidi, M., Sanguin, H., Oufdou, K., & Prin, Y. (2016). Enhanced transfer of biologically fixed N from faba bean to intercropped wheat through mycorrhizal symbiosis. Applied Soil Ecology, 107, 91–98.
  26. Ghanbari, S., Moradi-Tilawi, M. , & Sayadat, A. A. (2017). The effect of animal manure on forage yield, absorption and consumption of some nutrients in a barley and fenugreek intercropping system. Journal of Iranian Agricultural Research, 15(3), 603-614. [In Persian]
  27. Fall1, F., Diouf, D., Fall, D., Ndoye, I., Ndiaye, Ch., Kane, A., & Mustapha Bâ, A. (2015). Effect of arbuscular mycorrhizal fungal inoculation on growth, and nutrient uptake of the two grass species, Leptochloa fusca (L.) Stapf and Sporobolus robustus Kunth, under greenhouse conditions. African Journal of Biotechnology, 14(39), 2770-2776.
  28. Reinhard, W., Neugschwandtner, R., & Kaul, P. (2016). Concentrations and uptake of macronutrients by oat and pea in intercrops in response to N fertilization and sowing ratio. Archives of Agronomy and Soil Science, 62(9), 1236-1249.
  29. Taslima Zahan, M. D., Faruque, H., Apurba, K., Chowdhury, M. D., Omar, Ali, M. D., Akkas, A., Eldessoky, Dessoky, S., Mohamed Hassan, M., Sagar, M., & Akbar, H. (2021). Herbicide in weed management of wheat (Triticum aestivum) and rainy season rice (Oryza sativa L.) under conservation agricultural system. Agronomy, 11, 1704-1720.
  30. Tyagia, J., Varma, A., & Pudake, R. N. (2017). Evaluation of comparative effects of arbuscular mycorrhiza (Rhizophagus intraradices) and endophyte (Piriformospora indica) association with finger millet (Eleusine coracana) under drought stress. European Journal of Soil Biology, 81, 1-10.
  31. Mehni, J., Mahdavi, B., Azari, A., Afkar, S., & Hashemi, S. E. (2020). Evaluation of yield and productivity indices of black cumin and fenugreek intercropping under weedy and weed-free conditions. Iranian Journal of Field Crop Science, 51(3), 73-87. [In Persian]
  32. Rezvani Moghadam, P., & Moradi, R. (2012). Assessment of planting date, biological fertilizer and intercropping on yield and essential oil of cumin and fenugreek. Iranian Journal of Field Crop Science, 43(2), 217-230. [In Persian]
  33. Bigonah, R., Rezvani-Moghaddam, P., & Jahan, M. (2014). The effect of intercropping on biological yield, nitrogen percentage and morphological characteristics of coriander (Coriandrum sativum) and fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.). Iranian Journal of Field Crops Research, 3(12), 369-377. [In Persian]
  34. Zhang, L., Feng, Y., Zhao, Z., Cui, Z., Baoyin, B., Wang, H., & Cui, J. (2024). Maize/soybean intercropping with nitrogen supply levels increases maize yield and nitrogen uptake by influencing the rhizosphere bacterial diversity of soil. Frontiers in Plant Science, 15, 1437631
  35. Wang, Z., Lian, J., Liang, J., Wei, H., Chen, H., Hu, W., & Tang, M. (2024). Arbuscular mycorrhizal symbiosis modulates nitrogen uptake and assimilation to enhance drought tolerance of Populus cathayana. Plant Physiology and Biochemistry, 210, 108648.
  36. Soleimanpoor, L., Naderi, R., & Najafi Ghiri, M. (2017). Evaluation of metal micronutrients uptake in cereal-legume intercropping. Journal of Crops Improvement, 18(4), 1017-1031.
  37. Van der Bom, F., Magid, J., Jensen, L. S., & Jensen, E. S. (2017). Long-term fertilisation strategies and nitrogen capture during short-term competition between grass–clover mixtures and weeds. European Journal of Agronomy, 82, 157-164.
  38. Hauggaard-Nielsen, H., Ambus, P., & Jensen, E. S. (2001). Interspecific competition, N use and interference with weeds in pea–barley intercropping. Field crops research, 70(2), 101-109.
  39. Hamzei, J., & Ghamari Rahim, N. (2014). Evaluation of the effect of additive intercropping of Phaseolus vulgaris in weed control at the maize field and its effects on yield and land use efficiency. Journal of Crop Production and Processing, 3(10), 89-99. [In Persian]
  40. Javanmard, A., Sadre Karimi, E., Amani Machiani, M., Morshedloo, M. R., & Ostadi, A. (2020). Effect of symbiosis with mychorrizal fungus (Funneliformis mosseae) on yield and yield component of black cumin (Nigella sativa) and chickpea (Cicer arietnium L.) in intercropping. Journal of Agricultural Science and Sustainable Production, 30(4), 19-43. [In Persian]
  41. Shaygan, M., Mazaheri, D., Mashhadi, H. R., & Peyghambari, S. A. (2008). Effect of planting date and intercropping maize (Zea mays) and foxtail millet (Setaria italica L.) on their grain yield and weeds control. Iranian Journal of Crop Science, 10(1), 31-46. [In Persian]
  42. Mansouri, H., Mansouri, L., Jamshidi, Kh., Rastgo, M., & Moradi, R. A. (2013). Light absorption and use efficiency in corn-bean intercropping in Zanjan region. Isfahan University of Technology-Journal of Crop and Horticultural Production and Processing, 3(9), 15-27. [In Persian]
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 162
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 130


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب