دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

 آمار

تعداد نشریات14
تعداد شماره‌ها674
تعداد مقالات7,006
تعداد مشاهده مقاله10,322,427
تعداد دریافت فایل اصل مقاله9,520,123
عابدی, مهسا, شفق کلوانق, جلیل, همتی, آرش. (1404). بررسی اثر کاربرد سوپرفسفات تریپل و لئوناردیت بر همبستگی بین برخی ویژگی های خاک و عملکرد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.). , (), -. doi: 10.22069/ejsms.2026.23441.2187
مهسا عابدی; جلیل شفق کلوانق; آرش همتی. "بررسی اثر کاربرد سوپرفسفات تریپل و لئوناردیت بر همبستگی بین برخی ویژگی های خاک و عملکرد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.)". , , , 1404, -. doi: 10.22069/ejsms.2026.23441.2187
عابدی, مهسا, شفق کلوانق, جلیل, همتی, آرش. (1404). 'بررسی اثر کاربرد سوپرفسفات تریپل و لئوناردیت بر همبستگی بین برخی ویژگی های خاک و عملکرد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.)', , (), pp. -. doi: 10.22069/ejsms.2026.23441.2187
عابدی, مهسا, شفق کلوانق, جلیل, همتی, آرش. بررسی اثر کاربرد سوپرفسفات تریپل و لئوناردیت بر همبستگی بین برخی ویژگی های خاک و عملکرد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.). , 1404; (): -. doi: 10.22069/ejsms.2026.23441.2187

بررسی اثر کاربرد سوپرفسفات تریپل و لئوناردیت بر همبستگی بین برخی ویژگی های خاک و عملکرد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.)

مجله مدیریت خاک و تولید پایدار
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 بهمن 1404    اصل مقاله (1.7 M)
نوع مقاله: مقاله کامل علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22069/ejsms.2026.23441.2187
نویسندگان
مهسا عابدی1؛ جلیل شفق کلوانق* 2؛ آرش همتی3
1دانشجوی دکتری اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2استاد، گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، گرایش اکولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3مدیرعامل شرکت قیزیل توپراق سهند، مراغه، ایران
چکیده
سابقه و هدف: از نکات کلیدی بهبود مدیریت زراعی، ارزیابی فرایندهای تشکیل عملکرد و سیستم تغذیه گیاه است. میزان ماده‌ی آلی خاک، فعالیت‌ موجودات خاکزی و میزان دسترسی به عناصر خاک از عوامل تأثیرگذار در عملکرد گیاه محسوب می‌شوند. این تحقیق با هدف کاهش و یا جایگزینی مصرف کود فسفردار با لئوناردیت (منبع غنی از اسید هیومیک) در راستای نیل به سوی کشاورزی پایدار، کاهش هزینه-ها و افزایش عملکرد، در جهت بررسی تأثیرسطوح مختلف ترکیب لئوناردیت (منبع غنی از اسید هیومیک) و سوپرفسفات تریپل بر عملکرد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) انجام گرفت.
مواد و روش‌ها: این آزمایش در سال زراعی 1401-1400 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در خاک رسی-لومی تحت کشت گیاه گلرنگ در منطقه‌ی پرچین استان اردبیل با 9 تیمار: شاهد، سوپرفسفات تریپل 100 کیلوگرم در هکتار (P100)، سوپرفسفات تریپل 50 کیلوگرم در هکتار (P50)، لئوناردیت 200 کیلوگرم در هکتار (H200)، لئوناردیت 100 کیلوگرم در هکتار (H100)، سوپرفسفات تریپل 50 کیلوگرم و لئوناردیت 100 کیلوگرم در هکتار (P50H100)، سوپرفسفات تریپل 25 کیلوگرم و لئوناردیت 150 کیلوگرم در هکتار (P25H150)، سوپرفسفات تریپل 75 کیلوگرم و لئوناردیت 50 کیلوگرم در هکتار (P75H50) و سوپرفسفات تریپل 25 کیلوگرم و لئوناردیت 50 کیلوگرم در هکتار (P25H50)، انجام شد. شاخص‌های جمعیت میکروبی ریزوسفری و غیر ریزوسفری، نسبت R/S میکروبی، کربن، نیتروژن، نسبت C/N و pH در خاک و شاخص-های عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت در گیاه گلرنگ اندازه‌‌گیری شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و همبستگی صفات از نرم‌افزار SPSS استفاده شد.
یافته‌ها: تیمار H200 بیشترین درصد کربن آلی، تیمار P25H150 بیشترین درصد نیتروژن خاک، تیمارهای P25H150 و H200 کمترین نسبت C/N خاک و تیمار P25H150 بیشترین مقدار جمعیت میکروبی ریزوسفری و نسبت R/S میکروبی خاک را داشت. تیمار P50 H100 بیشترین مقدار عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص ‌برداشت را داشت. بین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی گلرنگ همبستگی مثبت و معنی‌داری (01/0P<) با جمعیت میکروبی ریزوسفری و نسبت R/S میکروبی وجود داشت. همچنین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی همبستگی منفی و معنی‌داری (01/0P<) با نسبت C/N و pH خاک داشتند.
نتیجه‌گیری: در بین تیمارهای مورد استفاده در این تحقیق، تیمارهای H200 و P25H150 در صفات خاکی و تیمارهای P50H100، P25H150 و H200 در شاخص‌های عملکردی گلرنگ، بالاترین سطح معنی‌داری را نشان دادند. نتایج نشان داد لئوناردیت (منبع غنی از اسید هیومیک) توانست موجب کاهش مصرف کود سوپرفسفات تریپل شود. توصیه می‌شود جهت دستیابی به عملکرد مناسب گلرنگ با حفظ سلامت خاک و تولید پایدار، تیمارهای تلفیقی لئوناردیت با سوپرفسفات تریپل مانند P25H150 و P50 H100 مورد استفاده قرار گیرند.
کلیدواژه‌ها
اسید هیومیک؛ عملکرد دانه؛ فسفر؛ گلرنگ؛ نسبت C/N
مراجع
  1. Zhou, L., Yan, Y., Wang, Y., Wu, Q., Yan, J., & Pei, J. (2022). Research progresses and prospects of medicated oil dual-purpose crop safflower based on patent mining. Oil Crop Science, 7 (4), 209-218. doi:1016/j.ocsci.2022.10.001.
  2. Emongor, V. E., & Emongor, R. A. (2023). Safflower (Carthamus tinctorius). Neglected and Underutilized Crops, 683–731. doi:10.1016/b978-0-323-90537-4.00024-7.3.
  3. Sharrifmoghaddasi, M., & Omiditabrizi A. H. (2010). Stability Analysis of Seven Iranian Winter Safflower Cultivars. World Applied Sciences Journal, 8 (11), 1366–1369.
  4. Zeynali, A. (1999). Safflower (identification, production and consumption). Publications of Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, 144p. [In Persian]
  5. (2022). Agricultural statistics yearbook (Crop year 2022–2023). Ministry of Agriculture Jihad, Deputy for Planning, Economy, Statistics and Information Technology. [In Persian]
  6. Lopes, AS. 1996. Soils under Cerrado: a Success Story in Soil management In. International Fertilizer Industry Association, 10 (2), 1-10.
  7. Hopkins, B., & Ellsworth, J. (2003). Phosphorus nutrition on potato production. Idaho Potato Conference, 22-23.
  8. Takahashi, Y., & Katoh, M. (2023). Root response and phosphorus uptake with enhancement in available phosphorus level in soil in the presence of water-soluble organic matter deriving from organic material. Journal of Environmental Management, 0301-4797. doi:10.1016/j.jenvman.2022.116038.
  9. Ahmadpour Abnavi, S., Ramroudi M., & Galavi, M. (2019). Effect of biological and chemical phosphorus
fertilizer on yield and yield components of safflower (Carthamus tinctorius L.) under low irrigation condition. Agricultural Science and Sustainable Production, 29 (1), 269-284. [In Persian]

  1. Marsac, R., Catrouillet, C., Davranche, M., Bouhnik-Le Coz, M., Briant, N., Janot, N., Otero-Fariña, A., Groenenberg, J., Pédrot, M., & Dia, A. (2021). Modeling rare earth elements binding to humic acids with model VII. Chemical Geology, 567, 120099. doi:10.1016/j.chemgeo.2021.120099.
  2. Liu, Y., Zhang, K., Zhang, H., Zhou, K., Chang, Y., Zhan, Y., Pan, C., Shi, X., Zuo, H., Li, J., &  Wei, Y. (2023). Humic acid and phosphorus fractions transformation regulated by carbon-based materials in composting steered its potential for phosphorus mobilization in soil. Journal of Environmental Management, 0301-4797.  doi:10.1016/j.jenvman.2022.116553.
  3. Chen, Y., Clapp, C. E., & Magen, H. (2004). Mechanisms of plant growth stimulation by humic substances: The role of organo-iron complexes. Soil Science and Plant Nutrition, 50 (7), 1089–1095. doi:10.1080/00380768.2004.10408579.
  4. Li, Y., Fang, F., Wei, J., Wu, X., Cui, R., Li, G., Zheng, F., & Tan, D. (2019). Humic acid fertilizer improved soil properties and soil microbial diversity of continuous cropping peanut: A three-year experiment. Scientific Reports, 9 (1), 12014. doi:1038/s41598-019-48620-4.
  5. Cheng, J., Jin, H., Zhang, J., Xu, Z., Yang, X., Liu, H., Xu, X., Min, D., Lu, D., & Qin, B. (2022). Effects of allelochemicals, soil enzyme activities, and environmental factors on rhizosphere soil microbial community of Stellera chamaejasme along a growth-coverage gradient. Microorganisms, 10 (1), 158. doi:10.3390/microorganisms10010158.
  6. Khoram Ghahfarokhi, A., Rahimi, A., Torabi, B., & Maddah Hosseini, S. H. (2018). Effects of Soil Application of Humic Acid and Foliar Applications on Yield, Yield Component and Oil Content of Safflower (Carthamus Tinctorius). Journal of Crop Production, 11 (1), 37-39. https://doi.org/10.22069/ejcp.2018.10186.1796. [In Persian]
  7. Lumactud, R. A., Gorim, L. Y., & Thilakarathna, M. (2022). Impacts of Humic-Based Products on the Microbial Community Structure and Functions toward Sustainable Agriculture. Frontiers in Sustainable Food Systems, 6 (22). 977121. doi:10.3389/fsufs.2022.977121.16.
  8. Wan, X., Huang, Z., He, Z., Yu, Z., Wang, M., Davis, M. R., & Yang, Y. (2014). Soil C:N ratio is the major determinant of soil microbial community structure in subtropical coniferous and broadleaf forest plantations. Plant and Soil, 387 (1-2), 103–116. doi:10.1007/s11104-014-2277-4.
  9. Laleh, S., Jami, Al_Ahmadi, S., & Parsa, S. (2018). Changes in Soil C/N Ratio and Response of Growth of Hemp (Cannabis sativa) to Different Levels of Animal Manure and Chemical Fertilizers. Iranian journal of field crops research, 16 (1), 137-152. doi:10.22067/gsc.v16i1.60300.
  10. Sparks, D. L. (2009). American Society Of Agronomy, & Al, E. Methods of soil analysis. Part 3 Chemical methods. Madison Soil Science Society Of America American Society Of Agronomy.
  11. Walkley, A., & Black, I. A. (1934). Chromic acid titration for determination of soil organic matter. Soil Science. 63, 251.
  12. Ryan, J., Estefan, G., & Rashid, A. (2001). Soil and Plant Analysis Laboratory Manual. Second Edition. Available from ICARDA, Aleppo, Syria, 172p.
  13. Ben-David, A., & Davidson, C. E. (2014). Estimation method for serial dilution experiments. Journal of Microbiological Methods, 107, 214–221. doi:10.1016/j.mimet.2014.08.023.
  14. Maghferati Nayebi, R. (2015). Evaluation of some physiological and agronomic traits of safflower (Carthamus tinctorius L.) in reaction to nitrogen fertilizer and lack of water. Senior thesis. Tabriz University. Tabriz. Iran. [In Persian]
  15. Lal, R. (2004). Soil carbon sequestration to mitigate climate change. Geoderma, 123, 1-22.
  16. Marchetti, A., Piccini, C., Francaviglia, R., & Mabit L. (2012). Spatial distribution of soil organic matter using geostatistics: A key indicator to assess soil degradation status in central Italy. Pedosphere, 22, 230-242.
  17. Sible, C. N., Seebauer, J. R., & Below, F. E. (2021). Plant Biostimulants: A Categorical Review, Their Implications for Row Crop Production, and Relation to Soil Health Indicators. Agronomy, 11 (7), 1297. doi:10.3390/agronomy11071297.
  18. Ahmed, A. G., Orabi, S. A., & Gaballah, M. S. (2010). Effect of Bio-NP fertilizer on the growth, yeild and some biochemicsl component of two sunflower cultivers. International Journal of Academic Research, 2, 4.
  19. Song, J., Zhang, H., Chang, F., Yu, R., Zhang, X., Wang, X., Wang, W., Liu, J., Zhou, J., & Li, Y. (2023). Humic Acid plus Manure Increases the Soil Carbon Pool by Inhibiting Salinity and Alleviating the Microbial Resource Limitation in Saline Soils. CATENA, 233, 107527. doi:10.1016/j.catena.2023.107527.
  20. Amadou, I., Houben, D., & Faucon, M.-P. (2021). Unravelling the Role of Rhizosphere Microbiome and Root Traits in Organic Phosphorus Mobilization for Sustainable Phosphorus Fertilization. A Review. Agronomy, 11(11): 2267. doi:10.3390/agronomy11112267.
  21. Harper, S. M., Kerven, G. L., Edwards, D. G., & Ostatek-Boczynski, Z. (2000). Characterisation of fulvic and humic acids from leaves of Eucalyptus camaldulensis and from decomposed hay. Soil Biology and Biochemistry, 32 (10), 1331-1336.
  22. Khosravi, S., Nezami, S., & Fatemi, A. (2023). Effect of humic acids extracted from organic sources on available forms of nitrogen, phosphorus, and potassium in a calcareous soil. Soil Management and Sustainable Production, 13 (3): 25–43.doi:22069/ejsms.2023.20545.2072. [In Persian]
  23. Selladurai, R., & Purakayastha, T. J. (2016). Effect of humic acid multinutrient fertilizers on yield and nutrient use efficiency of potato. Journal of Plant Nutrition, 3 (7), 949–56. doi: 10.1080/01904167.2015.1109106.
  24. Pettit, R. E. (2004). Organic matter, humus, humate, humic acid, fulvic acid and humin: their importance in soil fertility and plant health.
  25. Xiong, Q., Wang, S., Lu, X., Xu, Y., Zhang, L., Chen, X., Xu, G., Tian, D., Zhang, L., Jing, J., & Ye, X. (2023). The Effective Combination of Humic Acid Phosphate Fertilizer Regulating the Form Transformation of Phosphorus and the Chemical and Microbial Mechanism of Its Phosphorus Availability. Agronomy, 13 (6), 1581–1581. doi:10.3390/agronomy13061581.
  26. Muscolo, A., Sidari, M., & Nardi, S. (2013). Humic substance: Relationship between structure and activity. Deeper information suggests univocal findings. Journal of Geochemical Exploration, 129, 57–63. doi:10.1016/j.gexplo.2012.10.012.
  27. Gawol, D., Nichvolodoff, T., Floyd, D. (2022). Carbon to nitrogen ratios influence microbial diversity in the soil of interior Douglas-fir forests in British Columbia. Journal of Experimental Microbiology and Immunology, 17, 1-12. doi:10.14288/ujemi.v27.
  28. Kharrazi, M., Unesi, H., & Abedini, J. (2014). Effect of corn waste blended with cow dung and paper on vermicompost qualities using Eisenia fetida. Applied Field Crops Research, 27 (22), 179-191. doi:10.22092/aj.2014.101219. [In Persian]
  29. Abdi, S., Tajbakhsh, M., Abdollahi, Mandoulakani, B., & Rasouli, M. H. (2015). The effect of different green manures on availability of phosphor, total nitrogen and organic carbon content. Applied Field Crops Research, 28(107), 48_57. doi:10.22092/aj.2015.105685. [In Persian]
  30. Stevenson, F. J., & Stevenson, F. J. (1994). Humus chemistry : genesis, composition, reactions. Wiley.
  31. Chen, Y., De Nobili M, & Aviad T. (2004). Stimulatory Effects of Humic Substances on Plant Growth. doi:10.1201/9780203496374.ch4.
  32. PAUL, E. A. (2007). SOIL MICROBIOLOGY, ECOLOGY, AND BIOCHEMISTRY IN PERSPECTIVE. Soil Microbiology, Ecology and Biochemistry, 3–24. doi:10.1016/b978-0-08-047514-1.50005-6.
  33. Creamer, C. A., de Menezes, A. B., Krull, E. S., Sanderman, J., Newton-Walters, R., & Farrell, M. (2015). Microbial community structure mediates response of soil C decomposition to litter addition and warming. Soil Biology and Biochemistry, 80, 175–188. doi:10.1016/j.soilbio.2014.10.008.
  34. Koocheki, A., Gholami, A., Mahdavi Damghani, A., & Tabrizi, L. (2005). Organic field crop. ferdowsi of mashhad publisher. 331. [In Persian]
  35. Meng, F., Huang, Q., Cai, Y., Yuan, G., Xiao, L., & Han, F. X. (2022). Effect of humic acid derived from leonardite on the redistribution of uranium fractions in soil. Peer Journal, 10. doi:10.7717/peerj.14162.
  36. Rupiasih, N. N. (2005). A review: Compositions, structures, properties and applications of humic substances. Journal of Advanced Science and Technology, 8, 16–25.
  37. Zhao, K., Yang, Y., Peng, H., Zhang, L., Zhou, Y., Zhang, J., & Luo, L. (2022). Silicon fertilizers, humic acid and their impact on physicochemical properties, availability and distribution of heavy metals in soil and soil aggregates. Science of The Total Environment,822, 153483.  doi:10.1016/j.scitotenv.2022.153483.
  38. Canellas, L. P., Olivares, F. L., Aguiar, N. O., Jones, D. L., Nebbioso, A., Mazzei, P., & Piccolo, A. (2015). Humic and fulvic acids as biostimulants in horticulture. Scientia Horticulturae, 196, 15–27. doi:10.1016/j.scienta.2015.09.013.
  39. Olivares, F. L., Busato, J. G., de Paula, A. M., da Silva Lima, L., Aguiar, N., & Canellas, L. P. (2017). Plant growth promoting bacteria and humic substances: crop promotion and mechanisms of action. Chemical and Biological Technologies in Agriculture,4, 30.  doi:10.1186/s40538-017-0112-x.
  40. Li, P., Liu, J., Jiang, C., Wu, M., Liu, M., & Li, Z. (2019). Distinct Successions of Common and Rare Bacteria in Soil Under Humic Acid Amendment–A Microcosm Study. Frontiers in Microbiology, 10. doi:10.3389/fmicb.2019.02271.
  41. Wolny-Koładka, K., Marcińska-Mazur, L., Jarosz, R., Juda, M., Lošák, T., & Mierzwa-Hersztek, M.(2022). Effect of Soil Application of Zeolite-Carbon Composite, Leonardite and Lignite on the Microorganisms. Ecological Chemistry and Engineering, 29 (4), 553–563. https://doi.org/10.2478/eces-2022-0040.
  42. Rousk, J., Brookes, P. C., & Baath, E. (2009). Contrasting Soil pH Effects on Fungal and Bacterial Growth Suggest Functional Redundancy in Carbon Mineralization. Applied and Environmental Microbiology, 75(6), 1589–1596. https://doi.org/10.1128/aem.02775-08.
  43. Zhou, L., Chu, J., Zhang, Y., Wang, Q., Liu, Y., & Zhao, B. (2024). Impact of a Single Lignite Humic Acid Application on Soil Properties and Microbial Dynamics in Aeolian Sandy Soils: A Fourth-Year Study in Semi-Arid Inner Mongolia. Agronomy, 14(11), 2581. https://doi.org/10.3390/agronomy14112581.
  44. Rajapaksha, R. M. C. P., Wijekoon, U. K., & Yasanayake, P. H. (2009). Soil microbial populations as affected by intensive cultivation of exotic vegetables in Nuwaraeliya and rice in Bathalagoda. Journal of Agricultural Science. 46, 1-14.
  45. Yuan, Y., Gai, S., Tang, C., Jin, Y., Cheng, K., Antonietti, M., & Yang, F. (2022). Artificial humic acid improves maize growth and soil phosphorus utilization efficiency, Applied Soil Ecology, 179, 104587. doi:10.1016/j.apsoil.2022.104587.
  46. EL-Sayed S. A. A., Hellal, F. A & Mohamed, K. A. S. (2014). Effect of Humic acid and phosphate sources on nutrient composition and yield of Radish grown in calcareous soil. Plant Nutrition Department, National Research Centre, 179p.
  47. Jahan, M., Sohrabi, R., Doaee, F., & Amiri, M. B. (2013). Effect of hydrogel in soil and foliar application of acid humic on some agro ecological characteristic of bean in mashhad. Journal of Agroecology, 2, 71-90.
  48. Kaleem, S., Ansar, M., Ali, M. A,, Sher, A., Ahmad, G., & Rashid, M. (2009). Effect of Phosphorus on the Yield and Yield Components of Wheat Variety “Inqlab-91” Under Rainfed Conditions. Sarhad Journal of Agriculture, 25, 1989–1992.
  49. Jalilian, J., & Heydarzadeh, S. (2015). The effect of cover plants, organic and chemical fertilizers on the qualitative and qualitative characteristics of safflower (Carthamus tinctorius ) Journal of Agricultural Science and Sustainable Production, 25 (4), 71-85. [In Persian]
  50. Abedi, M., Shafagh, J., Zehtab Salmasi, S., & hemati, A. (2024). Effect of phosphate and humic fertilizers on quantitative, qualitative and nutritional indicators of safflower plant leaves. Journal of Agricultural Science And Sustainable Production, 34 (2), 213-226. https://doi.org/10.22034/saps.2023.55579.3007. [In Persian]
  51. Khalili, N., Ghorbani Nasrabadi, R., Barani Motlagh, M., & Khodadadi, R. (2023). The effect of humic acid and inoculation of actinomycete isolates on phosphorus solubility under laboratory conditions and phosphorus content of maize (Zea mays). Soil Management and Sustainable Production, 13 (2), 75–94. https://doi.org/22069/ejsms.2023.21253.2096. [In Persian]
  52. Fargami, A. A & Nabavi Kalat, S. M. (2013). The role of humic acid and phosphorus on the quality and quantity of spring wheat (Calendula officinalis L.). Ecophysiology of Crop Plants (Agriculture Sciences), 28 (4), 443-452. [In Persian]
  53. Hosseini, S., Hejazi Mehrizi, M., Sarcheshmeh Pour, M., & Fekri, M. (2024). Comparing the effect of manure-extracted humic acid and commercial humic acid on the growth of maize and inorganic P forms in a calcareous soil, Soil Management and Sustainable Production, 13 (4), 115-132.doi:22069/ejsms.2024.21366.2101 [In Persian]
  54. Aslam, M., Khalid Aziz, & Muhammad Ali. (1998). Relationship of Some Morpho-physiological Traits with Grain Yield in Maize. Pakistan Journal of Biological Sciences, 2 (1), 244–246. https://doi.org/10.3923/pjbs.1999.244.246.51.
  55. Mehdipour, H., Kamkar, B., Abbasi, R., & Siahmarguee, A. (2024). Crop Yield and Growth Trait Response to Varied Nitrogen Fertilization and Pre-Planting of Cover Crops in Rice (Oryza sativa). Journal of Agricultural Science And Sustainable Production, 34 (2), 259-279. doi:10.22034/SAPS.2024.59926.3169. [in Persian]
  56. Doran, J. W., & Parkin, T. B. (2015). Defining and Assessing Soil Quality. SSSA Special Publications, 35, 1–21. doi:10.2136/sssaspecpub35.c1.
  57. Bünemann, E. K., Bongiorno, G., Bai, Z., Creamer, R. E., De Deyn, G., de Goede, R., Fleskens, L., Geissen, V., Kuyper, T. W., Mäder, P., Pulleman, M., Sukkel, W., van Groenigen, J. W., & Brussaard, L. (2018).
    Soil quality – A critical review. Soil Biology and Biochemistry, 120, 105-125. doi:10.1016/j.soilbio.2018.01.030.
  58. Bronick, C. J., & Lal, R. (2005). Soil structure and management: a review.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 35
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 30


سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب